In dit stuk lees je wat onderzoek zegt over wat een coach echt effectief maakt, en hoe je dat in één gesprek bij jezelf kunt toetsen.
Wat onderzoek zegt over wat werkt
Er is veel onderzoek gedaan naar de vraag wat coaching effectief maakt. De uitkomst is consistent en voor velen verrassend: niet de gekozen methode of techniek bepaalt het succes, maar de kwaliteit van de relatie tussen jou en je coach. In een bekende analyse van een groot aantal studies bleek de specifieke methode minder dan tien procent van het effect te verklaren. Veruit het belangrijkste is of je je gehoord voelt en vertrouwen hebt in het proces.
Dat zet de gangbare manier van kiezen op zijn kop. We selecteren op wat meetbaar en vergelijkbaar is: opleidingen, certificaten, het aantal jaren ervaring, een indrukwekkende methodenaam. Allemaal niet onbelangrijk, maar geen van alle een betrouwbare voorspeller van of jij straks verder komt. Het meest bepalende, de klik, laat zich nu eenmaal niet in een cv vangen.
Wat een certificaat wél en niet zegt
Begrijp dit niet verkeerd: kwaliteit en vakmanschap doen ertoe. Dat een coach gecertificeerd is en is aangesloten bij een erkende beroepsvereniging of een kwaliteitsregister, zoals Noloc of NOBCO, is een goede basis. Het betekent dat iemand is opgeleid, zich aan gedragsregels houdt en aan bijscholing doet. Zie het als een ondergrens: het zegt dat iemand het vak serieus neemt.
Maar een keurmerk is een drempel, geen garantie voor een goede match. Twee even goed opgeleide coaches kunnen voor jou totaal verschillend werken. De certificering vertelt je dat iemand het vak beheerst. Of die persoon bij jóu past, moet je zelf voelen.
Waar je in het eerste gesprek op let
Bijna elke coach biedt een gratis kennismakingsgesprek aan. Dat is je belangrijkste meetmoment. Let daarin op een paar dingen:
- Stelt de coach vooral vragen en luistert die echt, of komt hij snel met oplossingen en een vast programma?
- Voel je je op je gemak en serieus genomen, of een beetje beoordeeld?
- Merk je oprechte nieuwsgierigheid naar jouw verhaal, of het afdraaien van een standaardpraatje?
- Loop je weg met het gevoel dat hier iets te halen valt, ook al is je vraag nog niet opgelost?
Dat laatste gevoel is je beste kompas. Het zegt meer dan welke opleiding of methode dan ook.
Je hoeft niet eerst drie coaches te spreken
Een hardnekkig idee is dat je pas goed kiest als je meerdere coaches naast elkaar hebt gezet. Dat hoeft niet. Je hebt maar één coach nodig die goed genoeg is. Het beste is om er een te ontmoeten, te voelen of het klikt, en als dat zo is gewoon te beginnen. Klikt het niet, dan spreek je een ander. Zo simpel mag het zijn.
Vergelijken kan natuurlijk, en het is altijd beter dan een coach toegewezen krijgen zonder dat je zelf iets te zeggen hebt. Maar maak van het kiezen geen project op zich. Belangrijker dan een keuze tussen drie opties is dat je het gevoel houdt dat jíj kiest, en dat je je bij de coach die je kiest op je gemak voelt.
Waarom de klik geen luxe is
Misschien klinkt "het moet klikken" als iets vaags of zweverigs. Dat is het niet. Loopbaanvragen raken vaak aan onzekerheid, twijfel en dingen die je niet zomaar met iedereen deelt. Of je durft te zeggen wat er echt speelt, hangt direct af van hoe veilig je je bij die persoon voelt. Een coach bij wie je je niet op je gemak voelt, krijgt het halve verhaal, en met het halve verhaal kom je niet ver.
De klik is dus niet het leuke extraatje bovenop de inhoud. De klik ís de inhoud, want zij bepaalt of het gesprek diep genoeg gaat om je echt verder te helpen.
Met inzichten uit onderzoek naar de werkzame factoren van coaching (o.a. De Haan en het model van Lambert), beschreven in vakblad Loopbaanvisie.